ข้อสอบกลางภาค ปีการศึกษา 2556 ข้อที่ 5
5. การประเมินผลการเรียนรู้และการประเมินหลักสูตรมีแนวคิด
วิธีการ อย่างไร
เพื่อที่จะทราบว่าหลักสูตรนี้บรรลุจุดมุ่งหมายตามที่กำหนดไว้หรือไม่
การประเมินผลหลักสูตร
เป็นการตรวจสอบคุณภาพของหลักสูตรว่ามีคุณภาพและสอดคล้องกับจุดประสงค์ที่วางไว้หรือไม่อย่างไร
มีความบกพร่องในส่วนใดที่จะต้องแก้ไข
เพื่อที่จะนำผลการประเมินมานั้นมาปรับปรุงหลักสูตรให้ได้หลักสูตรที่มีคุณภาพต่อไป
สำหรับการประเมินผลมีแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการประเมิน ดังนี้
การประเมินนั้นได้รับอิทธิพลมาจาก
Tylor โดยตรงจากการที่เขาได้ทำแบบประเมินโครงการมัธยมศึกษาของประเทศสหรัฐอเมริกา
และต่อมารูปแบบการประเมินหลักสูตรก็ได้ขยายขอบเขตออกไปอย่างกว้างขวาง ต่อมา Stufflebeam
และคณะได้เสนอแนวคิดแบบ CIPP Model สำหรับการประเมินบริบท
ปัจจัยเบื้องต้น กระบวนการและผลผลิต
เพื่อช่วยผู้บริหารในการตัดสินใจเกี่ยวกับการเลือกเป้าหมายและจุดมุ่งหมายการดำเนินงาน
การเลือกยุทธวิธี แผนงาน และการดำเนินงานและการตัดสินใจปรับเปลี่ยนงาน
ให้มีความเหมาะสม
รูปแบบการประเมินหลักสูตร มีนักวิชาการได้ให้ความคิดเห็นการประเมินไว้ ดังนี้
1.
รูปแบบของ Tylor เป็นรูปแบบการประเมินที่ยึดจุดมุ่งหมายเป็นหลัก
โดยศึกษาจากความสัมพันธ์ของ 3 องค์ประกอบ คือ
จุดมุ่งหมายของการศึกษา ประสบการณ์การเรียนรู้ที่จัดให้แก่ผู้เรียน
และผลสัมฤทธิ์ที่เกิดขึ้นแก่ผู้เรียน
2.
รูปแบบของสตัฟเฟิลบีม
เป็นรูปแบบการประเมินที่มีความครอบคลุมมากที่สุด เป็นการประเมินหลักสูตรทั้งระบบ เรียกว่าการประเมินแบบซิป
หรือ ซิปโมเดล (CIPP Model)
ยกตัวอย่างการประเมินหลักสูตรแบบ CIPP Model รูปแบบการประเมินของ
Stufflebeam ซึ่งเป็นรูปแบบการประเมินที่เน้นการตัดสินใจ เป็นรูปแบบที่มุ่งให้ได้มาซึ่งข้อมูลและข่าวสารต่าง ๆ เพื่อช่วยในการตัดสินใจคัดสรรทางเลือกต่าง ๆ ได้อย่างถูกต้อง รูปแบบการประเมินที่เป็นที่นิยมในการประเมินเรื่องต่างๆแม้กระทั้งในวงการศึกษาไทย
ได้นำมาใช้กันอย่างแพร่หลาย
1.การประเมินด้านสภาพแวดล้อม
(Context Evaluation) เป็นการประเมินที่มีจุดหมายเพื่อให้ได้หลักการและเหตุผลมากำหนดจุดมุ่งหมายการประเมินสภาพแวดล้อมจะช่วยให้ผู้พัฒนาหลักสูตรรู้ว่า
สภาพแวดล้อมที่เกี่ยวกับการจัดการศึกษามีอะไรบ้าง
สภาพการณ์ที่คาดหวังกับสภาพแวดล้อมนั้นที่แท้จริงนั้นเป็นเช่นไร มีความต้องการหรือปัญหาอะไรที่ยังไม่ได้รับการตอบสนองหรือแก้ไข เช่น
การนำหลักสูตรไปประเมินโดยดูจากจุดมุ่งหมายและครอบคลุมนโยบายของโรงเรียน
ความต้องการของผู้บริหารโรงเรียน ครูผู้สอน
คณะกรรมการบริหารโรงเรียน ผู้ปกครองและตัวนักเรียน แผน
วิสัยทัศน์ จุดหมาย โครงสร้างหลักสูตร
2.การประเมินปัจจัยหรือตัวป้อน
(Input Evaluation)
เป็นการประเมินที่มีจุดหมายเพื่อให้ได้ข้อมูลมาตัดสินใจว่าจะใช้ทรัพยากรหรือสรรพกำลังต่างๆ
ที่มีอยู่เพื่อให้ได้บรรลุผลตามจุดมุ่งหมายของหลักสูตรได้อย่างไร
จะขอความช่วยเหลือด้านทรัพยากรและสรรพกำลังจากภายนอกดีหรือไม่ อย่างไร
ประเด็นการประเมินจะครอบคลุมเกี่ยวกับงบประมาณ อาคารสถานที่ คุณลักษณะ คุณวุฒิ
คุณสมบัติ ประสบการณ์ของผู้บริหาร ผู้สอน จำนวนคุณภาพของผู้เรียน
พื้นฐานความรู้ผู้เรียน สื่อ วัสดุ อุปกรณ์ หนังสือตำรา เอกสารหลักสูตร
การสนับสนุนส่งเสริมของคณะกรรมการบริหารหลักสูตร เวลาและช่วงเวลา เป็นต้น
การประเมินหลักสูตรในด้านปัจจัยนี้
จะคำนึงถึงการใช้สื่อว่ามีความเหมาะสมกับตัวผู้เรียนหรือไม่
และโรงเรียนมีอุปกรณ์หรือสถานที่
ที่เอื้ออำนวยในการให้สื่อนั้นได้นำไปใช้อย่างคุ้มค่า อย่างไร เ
เช่น
การจัดเนื้อหาสาระการสอน การประเมินใบงาน เอกสารผู้เรียน
3.การประเมินด้านกระบวนการหรือผลผลิต
(Process Evaluation) เป็นการประเมินที่มีจุดหมายเพื่อดูว่ามีจุดเด่น
หรือจุดด้อยที่ควรนำมาพัฒนาของรูปแบบการดำเนินงานตามหลักสูตรอย่างไร
เพื่อนำมาใช้เป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจในการเลือกวิธีการต่อไป
ฉะนั้นจึงจำเป็นต้องมีการจดบันทึกผลประเมินกระบวนการนั้นจำเป็นต้องมีการประเมินที่หลากหลายทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ
ประเด็นการประเมินครอบคลุม เกี่ยวกับการบริหารจัดการหลักสูตร การนิเทศ
การกำกับติดตาม การจัดการเรียนการสอน การวัดและประเมินผล
และการประกันคุณภาพการศึกษา เป็นต้น
เช่น การประเมินขั้นกระบวนการของหลักสูตรสถานศึกษาโรงเรียน วัดบ้านโป่ง “สามัคคีคุณูปถัมภ์ ”
อยู่ในระดับที่ดี ครูมีพฤติกรรมการสอนที่ดีมีความสามารถ เพราะมีกระบวนการดำเนินงาน
ดังนี้ การจัดครูเข้าสอนตรงตามความรู้ความสามารถ
การส่งเสริมสนับสนุนการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ เช่น
ครูได้ดำเนินการพัฒนาศักยภาพของผู้เรียน
มีการจัดเนื้อหาให้กระตุ้นความสนใจของผู้เรียน
การจัดเนื้อหาเป็นไปตามลำดับการเรียนรู้และพัฒนาการทางสติปัญญาของผู้เรียน การจัดบรรยากาศสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน การส่งเสริมให้บุคลากรมีความรู้ เป็นต้น
ซึ่งหากกระบวนการได้รับการวางแผนที่ดี มีความร่วมมือจากบุคคลหลากหลายฝ่าย
ก็จะส่งเสริมสัมฤทธิผลของผู้เรียนได้และช่วยให้หลักสูตรบรรลุเป้าประสงค์ได้
4.การประเมินผลผลิต (Product
Evaluation) มีจุดมุ่งหมายที่จะนั้นเป็นไปตามวัตถุประสงค์ตรวจสอบผลที่เกิดขึ้นกับผู้เรียนนั้นเป็นไปตามวัตถุประสงค์ของหลักสูตรที่คาดหวังไว้หรือไม่
ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ ทักษะ ความสามารถ สมรรถนะ คุณธรรม จริยธรรม เจตคติ
รวมทั้งความสามารถนำความรู้เหล่านั้นไปปฏิบัติได้จริงหรือไม่
ซึ่งประเด็นการประเมินจะครอบคลุมเกี่ยวกับคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ผลการเรียนรู้
สัมฤทธิผลทางการเรียน และความสามารถในการนำไปใช้งาน
เช่น การประเมินสัมฤทธิผลทางการเรียนของผู้เรียนในรายวิชานั้นๆ โดย
กระบวนการทดสอบ สอบถาม หรือ ดูจากกการวัดผลทางการศึกษาแห่งชาติ บางโรงเรียนก็จะอิงคะแนนราบวิชา
คะแนนการสอบระดับชาติ หรือ NT บ้างก็ประเมินจากการสอบเข้าระดับอุดมศึกษา เป็นต้น
